Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại phiên họp
Tại phiên họp, UBND thành phố cùng Ban Chỉ đạo, Tổ Công tác xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo đã xem xét dự thảo Đề án triển khai thí điểm mô hình này trên địa bàn Thủ đô.
Theo đó, thực hiện kết luận của Ban Thường vụ Thành ủy tại Thông báo số 386-TB/TU ngày 24/4/2026 và chỉ đạo của UBND thành phố, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, chuyên gia, nhà khoa học xây dựng, hoàn thiện dự thảo Đề án.
Quá trình xây dựng được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn trong nước và quốc tế, khảo sát thực địa tại một số xã, phường trên địa bàn và tham khảo các mô hình phát triển tương đồng. Ngày 29/4, dự thảo Đề án đã được trình UBND thành phố cùng báo cáo của Đảng ủy UBND thành phố gửi Thường trực và Ban Thường vụ Thành ủy.
Theo dự thảo, “xã, phường xã hội chủ nghĩa” được xác định là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở. Trong đó, chính quyền không chỉ thực hiện chức năng hành chính mà trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu, giá trị của chủ nghĩa xã hội thành kết quả phát triển cụ thể trên địa bàn.
Mô hình hướng tới tổ chức lại không gian phát triển, tái cấu trúc các hoạt động kinh tế - xã hội, đổi mới phương thức quản trị; bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, con người và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Đáng chú ý, chất lượng sống, mức độ hài lòng và chỉ số hạnh phúc của người dân được xác định là thước đo tổng hợp, quan trọng nhất.
Dự thảo Đề án gồm 65 trang, chia thành 3 phần và 5 phụ lục, xây dựng hệ thống tiêu chí và công cụ quản trị có thể đo lường, đánh giá, kiểm chứng trong thực tiễn. Trên cơ sở cụ thể hóa các đặc trưng của xã hội chủ nghĩa vào điều kiện Thủ đô, Đề án xác định 8 nội dung cốt lõi, gồm: xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; phát triển hạ tầng và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường; bảo đảm quốc phòng - an ninh; thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Hệ thống tiêu chí được thiết kế theo hướng lượng hóa, với 54 tiêu chí bao trùm các lĩnh vực từ kinh tế, việc làm, thu nhập, hạ tầng, y tế, giáo dục, môi trường đến chuyển đổi số và mức độ tham gia của người dân; đồng thời bổ sung hai tiêu chí tổng hợp là chỉ số hạnh phúc và mức độ hài lòng chung của người dân.
Về triển khai, Đề án đề xuất lựa chọn địa bàn thí điểm trên cơ sở các tiêu chí như tính đại diện, khả năng tổ chức lại không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, năng lực hệ thống chính trị, mức độ sẵn sàng đổi mới và khả năng lan tỏa. Theo cơ quan soạn thảo, yếu tố quyết định không chỉ là điều kiện sẵn có mà còn là cam kết chính trị, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng tạo ra kết quả thực chất.
Đề án cũng đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực từ ngân sách nhà nước và xã hội hóa; xác định rõ cơ chế phối hợp giữa các cấp, ngành. Danh mục dự kiến gồm 19 dự án cụ thể, tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm như hạ tầng, chuyển đổi số, phát triển kinh tế, an sinh xã hội và môi trường.
Để bảo đảm tính khả thi, UBND thành phố dự kiến giao các sở, ngành và địa phương được lựa chọn thí điểm xây dựng kế hoạch chi tiết, kèm theo khái toán kinh phí, làm cơ sở bố trí nguồn lực phù hợp. Mục tiêu là xây dựng mô hình thí điểm để kiểm nghiệm thực tiễn, từ đó hoàn thiện cơ chế, chính sách và nhân rộng trên toàn thành phố.
Hiện UBND thành phố đang tiếp tục xem xét, cho ý kiến về các nội dung quan trọng như lựa chọn địa bàn thí điểm, hoàn thiện bộ tiêu chí, cơ chế đặc thù và lộ trình triển khai.
Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đánh giá việc nghiên cứu xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là hướng đi mới, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong bối cảnh hiện nay.
Theo Chủ tịch UBND thành phố, Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai thí điểm khi hệ thống cơ chế, chính sách ngày càng hoàn thiện, cùng với các định hướng lớn từ Trung ương và quy hoạch dài hạn đã được thông qua.
Chủ tịch UBND thành phố cho biết, qua nghiên cứu và thảo luận, các ý kiến cơ bản thống nhất với nội dung dự thảo Đề án. Tuy nhiên, đây là nội dung quan trọng, cần tiếp tục hoàn thiện, xin ý kiến các cơ quan Trung ương, cơ quan Đảng để bảo đảm thống nhất về quan điểm và cách tiếp cận.
Đối với hệ thống tiêu chí, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm vừa có cơ sở lý luận, vừa phù hợp thực tiễn, có thể đo lường, đánh giá được.
Nhấn mạnh yêu cầu gắn với thực tiễn, đặc biệt là sinh kế của người dân, Chủ tịch UBND thành phố nêu rõ: “Mô hình không chỉ là nơi cư trú mà phải là không gian phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm người dân có thể sinh sống, làm việc, tạo thu nhập ngay tại địa bàn, đồng thời có sự kết nối với các khu vực khác”.
Theo đó, Đề án cần nghiên cứu kỹ cấu trúc không gian phát triển, gắn với các khu chức năng như đô thị, công nghiệp, dịch vụ, du lịch; đồng thời bổ sung các nội dung mô phỏng cụ thể về định hướng không gian, tốc độ đô thị hóa và các kịch bản phát triển dài hạn để nâng cao tính khả thi.
Việc xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong quản trị cơ sở, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, lấy người dân làm trung tâm.
Cũng tại phiên họp, UBND thành phố đã xem xét các báo cáo về tình hình phát triển kinh tế - xã hội tháng 4 và 4 tháng đầu năm 2026, công tác triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi) cùng nhiều đề án quan trọng.
Theo Sở Tài chính, thu ngân sách nhà nước lũy kế đến ngày 28/4 đạt 294,2 nghìn tỷ đồng, bằng 45,3% dự toán, tương đương 98,2% so với cùng kỳ; trong đó thu nội địa đạt 279,8 nghìn tỷ đồng, tăng 3,3%; thu từ xuất nhập khẩu đạt 13,2 nghìn tỷ đồng, tăng 21%.
Thành phố đang triển khai các giải pháp hỗ trợ xuất khẩu, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp về thị trường, đơn hàng, chi phí logistics; đẩy mạnh xúc tiến thương mại và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Đồng thời, Hà Nội tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn trong giải ngân đầu tư công, giải phóng mặt bằng và vật liệu xây dựng; rà soát các dự án trọng điểm, xử lý vướng mắc theo tiến độ từng ngày, từng tuần.
Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh yêu cầu cấp bách là đưa nhanh các cơ chế, chính sách mới, đặc biệt là Luật Thủ đô (sửa đổi), vào thực tiễn thông qua các chương trình hành động cụ thể. Thành phố đặt mục tiêu quý II đạt mức tăng trưởng trên 10%, tạo nền tảng để phấn đấu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.
Cùng với đó, Hà Nội yêu cầu cải cách mạnh mẽ quy trình xử lý công việc, giảm tối đa khâu trung gian, rút ngắn thời gian triển khai dự án; khẩn trương hoàn thiện các cơ chế cụ thể để triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi) trước ngày 15/6, bảo đảm sẵn sàng khi luật có hiệu lực từ 1/7/2026.
Trước đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gợi ý Hà Nội nghiên cứu thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa, có thể bắt đầu từ quy mô cấp cơ sở để người dân trực tiếp thụ hưởng, qua đó rút kinh nghiệm và nhân rộng. Theo định hướng này, Hà Nội được đánh giá có đủ điều kiện để triển khai, hướng tới xây dựng Thủ đô phát triển nhanh, hiện đại, văn minh và đáng sống.