Chùa Trinh Lương
Chùa Trinh Lương nằm trong vùng đất có bề dầy lịch sử. Cũng như ngôi đình, chùa Trinh Lương được xây dựng khá sớm với lối kiến trúc truyền thống của một ngôi chùa cổ. Mặt bằng hiện tại của chùa Trinh Lương gồm các hạng mục công trình như: Tam quan, Tiền đường, Tam bảo, nhà Tổ, nhà Mẫu và các công trình phụ trợ khác. Tam quan chùa Trinh Lương là một công trình kiến trúc khá đồ sộ. Tam quan được xây bằng gạch lục, các bộ vì được làm theo kiểu kèo kẻ quá giang, bào trơn đóng bén. Từ Tam quan là một khoảng sân nhỏ lát gạch là đến Tiền đường và Thượng điện. Chùa chính có kết cấu chữ “đinh” với Tiền đường và Thượng điện. Tiền đường gồm 5 gian, 2 dĩ tường hồi bít đốc. Bờ nóc đắp bờ đỉnh, hai đầu bờ nóc là hai con kìm ngậm, chính giữa bờ nóc là hình mặt nguyệt, bờ dải có các con xô bằng vôi vữa. Nghệ thuật kiến trúc điêu khắc gỗ được tập trung tại gian giữa tiếp giáp với Thượng điện, đó là phần bưng ván. Hai bức chạm này mang phong cách thời Nguyễn. Bên trong toà Tiền đường với 6 bộ vì kết cấu tương đương nhau theo kiểu thức “chồng rường giá chiêng”. Ngoài ra tại kẻ hiện, xà nách và đầu dư của chùa cũng được chạm rồng, chạm lá lật, tứ linh, tứ quý, tất cả đều mang phong cách thời Nguyễn. Dấu ấn Nguyễn còn hiển hiện trên các đồ thờ tự như hoành phi, cuốn thư, cửa võng... Hệ thống tượng Phật ở chùa Trinh Lương cơ bản có niên đại thế kỷ XIX, gồm hơn 30 pho tượng được tạo tác từ gỗ và đất luyện, ngoài ra còn nhiều tượng nhỏ đặt tại nhà Mẫu và tượng Tổ đặt tại nhà Tổ. Trong Tam bảo, ở vị trí cao nhất là pho Tam Thế. Lớp thứ hai là bộ tượng Di Đà Tam tôn, tượng Quan Thế Âm và Đại Thế Chí hai bên được tạc ở thế đứng. Lớp tượng thứ ba là Thích Ca giáo chủ toạ trên bệ sen, hai bên là tượng nhị Thiên vương. Tiếp theo là Cửu long, hai bên là tượng Thổ Địa, Giám Trai. Bên phải của tòa Tiền đường là tượng Đức Ông, bên trái là tượng Thánh Tăng. Hai bên hồi của thượng điện có hai pho tượng là Quan Âm tống tử và tượng Quan Âm toạ sơn.
Phía sau chùa chính là nhà Mẫu với 5 gian, trong đó có 3 gian thờ chính, mới được chính quyền và nhân dân thôn Trinh Lương trùng tu lại. Toà nhà Mẫu còn lưu giữ nhiều hoa văn hoạ tiết trên các bức cốn với nhiều đề tài như trúc hoá long, tứ quý. Tại gian thờ chính, nơi cao nhất là pho tượng đức Thánh Trần hai bên là tượng thị giả, phía dưới là ba pho tượng Mẫu.
Chùa đã được UBND tỉnh Hà Tây xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa năm 2007./.
(Thu Thảo -Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 02)